Tasarım tescili bir ürünün görünümünü korur. Görünüm; şekil, kontur, renk, doku, malzeme ve süsleme gibi, ürünün gözle algılanan özelliklerinden oluşur. Koruma, ürünün nasıl çalıştığını değil, nasıl göründüğünü kapsar. Bu ayrım, hangi korumanın hangi durumda uygun olduğunu anlamak için önemlidir.

Ürün görünümü. Bir mobilya, ev eşyası, aksesuar, araç parçası ya da elektronik cihazın dış tasarımı tescil konusu olabilir. Örneğin bir çaydanlığın gövde formu, bir sandalyenin ayırt edici profili veya bir saatin kadranındaki düzen görünüm olarak korunmaya aday olabilir. Ancak ürünün iç mekanizması ya da çalışma prensibi, tasarım tescili yerine patent gibi başka korumalarla ilgilidir.

Ambalaj tasarımı. Ambalajın şekli, kutu yapısı ve görsel düzeni tasarım olarak değerlendirilebilir. Ambalajdaki kelime ve logolar ise çoğunlukla marka koruması kapsamına girer. Bu iki koruma birbirini tamamlayabilir, ama aynı şey değildir. Ambalaj konusu ayrı bir yazımızda ele alınmıştır.

Tescil kapsamında değerlendirilebilecek unsurlar, mevzuata ve dosyanın özelliğine göre değişir:

• Ürünün üç boyutlu şekli ve kontur çizgileri
• Yüzey süslemeleri, desenler ve renk kombinasyonları
• Doku, malzeme görünümü ve yüzey işlemi
• Ambalajın şekli ve yapısı
• Mevzuatın şartlarını taşıyan ekran görünümleri ve grafik semboller

Endüstriyel tasarım yalnız seri üretimle sınırlı bir kavram değildir; elle üretilen ürünlerin görünümü de değerlendirilebilir. Atölyede üretilen bir seramik kabın biçimi ile fabrikada üretilen bir kabın biçimi için aynı hazırlık soruları sorulabilir. Önce hangi görünümün korunmasının istendiği açıkça tanımlanmalıdır.

Neyi korumaz? Tasarım tescili, aynı işlevi gören ama farklı görünen bir ürünü engellemez. Ürünün ana değeri teknik bir çözümse, bu çözüm için patent ya da faydalı model değerlendirilmelidir. Bilgisayar programları kendi başlarına buluş sayılmaz; bir ürünün görsel arayüzü ise mevzuatın şartlarını taşıdığı ölçüde değerlendirilebilir.

Koruma değerlendirmesinde tescil dosyasındaki görseller önemli bir dayanak oluşturur. Genel izlenim, bilgilenmiş kullanıcı ve tasarımcının seçenek özgürlüğü gibi ölçütler de incelenir. Bu nedenle yalnız bir fotoğrafın bulunması kapsamın anlaşılması için yeterli değildir. Dosyadaki farklı görünümlerin aynı ürün sürümünü gösterdiğinden emin olun.

Ürünün tamamı mı, parçası mı? Bir ürünün yalnızca bir parçası için tasarım tescili yapılabilir mi sorusu sık gelir. Parçanın görünümü ürünün bağımsız bir unsuru olarak tanımlanabiliyorsa değerlendirmeye alınabilir. Parçanın yalnızca bütünün içinde anlam kazandığı durumlarda kapsam daha dikkatle belirlenmelidir.

Kapsamı konuşurken ürünü üç soruyla tarif etmek yararlıdır: Müşteri ilk bakışta neyi fark ediyor, hangi ayrıntı yalnız kullanım sırasında görülüyor ve hangi unsur tamamen teknik görev görüyor? Bir sürahinin dış silueti ile kapağın sızdırmazlık mekanizmasını aynı başlık altında değerlendirmeyin. Fotoğraflar üzerinde görünüm unsurlarını işaretleyen bir çalışma kopyası hazırlayabilirsiniz; başvuruya sunulacak görseli bu iç notlarla karıştırmayın. Satış ekibinin estetik olarak öne çıkardığı ayrıntıları tasarım ekibinin çizimleriyle karşılaştırmak, görüşmede anlatılacak ürünün anlaşılmasını kolaylaştırır.

Ürününüzde hangi unsurların korunabileceğini değerlendirmek için tasarım tescili hizmet sayfamıza (/tr/hizmetler/tasarim-tescili) bakabilirsiniz. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; dosyanıza özel değerlendirme için vekilimize danışın.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; dosyanıza özel değerlendirme için vekilimize danışın.